poststructuralism
ما بعد ساختارگرایی یا فراساختارگرایی
پساساختارگرایی اساسا از دل ساختارگرایی خارج شد.این اندیشه ماهیت اساسا ناپایدار دلالت را کشف کرده است. می شود گفت پساساختارگرایان , ساختارگراهایی هستند که اشکالات کار خود را دریافته اند و سعی در نقد ساختارگرایی دارند.
یکی از این متفکران همچنان که میدانیم فوکو است.
این فوکو مثل همه دوستان ساختارگرا سخن را نوعی فعالیت محوری انسان می داند ولی آنرا یک متن عمومی نمی داند. وی به بعد تاریخی علاقه مند است. البته تاریخ از آخر به اول!!!
او معتقد است : آنچه امکان گفتنش باشد از عصری به عصر دیگر تغییر خواهد کرد . یک نظریه علمی اگر موافق جمع و سازمانهای رسمی نباشد در زمان خودش به رسمیت شناخته نخواهد شد . بنابرین باید در متن خود همان جمع باشد.
فوکو و دوست دیگرمان یعنی بارت 
!!! معتقدند که سوژه وجود ندارد. هر دوی آنها از این جهت ضد اومانیست هستند. پسا ساختارگراها با عینیت مخالف هستند و عاملیت یعنی یونیورسالیسم را زیر سوال می برند. یعنی ما یک ویژگی جهان شمول نداریم . مفهوم دیگر حقیقت است. که با قدرت در آمیخته.
پساساختارگراها قدرت را با حقیقت مخلوط می کنند و می گویند که ما یک حقیقت خالص نداریم.
پساساختارگرایی تا آنجا که من فهمیدم شامل 2 رویکرد اصلی میشود.
1.ساختارگرایی متن محور مثل دریدا که معتقد است متن های فرهنگی ما را احاطه کرده اند و
2.ساختارگرایی فوکویی که بررسی ساختارهای قدرت هست.
و چون من دیرم شده باقیش را بعدن توضیح خواهم داد.
شاد
شاد
شاد باشید.
فوکو و علوم اجتماعی
فوکو با نظریه پردازی در مورد تاریخ مخالفت می کند. زیرا که وی منتقد نظام گرایی و ناقد کلی گرایی در تحلیل است.
او در مفهوم تبار شناسی اش الهام گرفته از مفهوم تبارشناسی نیچه است. و سعی دارد از زمان حال سلب اعتبار کند.
به زمان حال مفهوم نسبی می دهد و آن را زیر سوال می برد.
او حتا مفاهیم غایت شناسانه هگل را هم رد می کند.
و در کل , شکاف میان گذشته و حال اصل تمایز را دئر تاریخ نگاری فوکو تشکیل می دهد.
اگرچه از این دو زمان توضیح زیادی نمی دهد.
او تلاش می کند رخداد ها را منحصر به فرد بداند و حوادث بزرگ را به نفع جزئیات ریز , و رویدادهای فراموش شده تا کنون برای کسی مهم نبوده است , نادیده بگیرد.
منظور فوکو از تبار شناسی آنچنان که ساراپ مادن می گوید , تلفیق دانش علمی و تجارب بومی است که می توان به مدد آن از مبارزات , نوعی دانش تاریخی بنیان گذاشت و از این دانش به نحوی تاکتیکی برای امروز بهره برد.
تبار شناسی فوکو نوعی نقد است و در آن سعی می شود که کثرت عوامل در پس حوادث و سستی قالب های تاریخی فاش گردد.
فوکو علاقه زیادی به تمام مسایلی دارد که خرد را نادیده می گیرند .مسایلی مثل دیوانگی , شانس , و ناپیوستگی , ...
او معتقد است که در متن ادبی آن بعد دیگر وجود انسان مجال سخن گفتن می یابد.
او برای ادبیات هنجار گریز ارزش قایل است.
او در کتاب دیوانگی و تمدن می گوید که چگونه در قرن 17 مسایلی مثل دیوانگی , فقر , بیکاری , و ناتوانی مشکلات اجتماعی محسوب می شدند که حلشان در حوزه مسئولیت دولت است. ولی این شرایط در دوران بعد یعنی قرون 18 و 19 تفاوت می پذیرد.
در قرن 18 مردم به تدریج به این نتیجه رسیدند که حبس برای دیوانگان و ... اشتباهی فاحش است.
در حالی که در قرن 17 حبس برای دیوانگان و مجرمین و گدایان به عنوان منابع بی نظمی به عهده دولت بود.
در قرن 19 گفت و گو ی میان خرد و خردگریزی گسسته شد . فوکو می گوید بشر از غل و زنجیر فیزیکی رها شده است , اما این زنجیر جای خود را به پایبندهای ذهنی داده است.
کتاب فوکو مشحون از احساس فقدانی بزرگ است.
یکی از مضامین اصلی کتاب فوکو چگونگی جایگزینی درونی سازی به جای خشونت ظاهری است. پیدایش تیمارستان را می توان تمثیلی از پیدایش ذهن گرایی و آیه نحس وجدان مدرن است.
به عقیده فوکو هیچ وقت نمی شود دیوانگی را مهار کرد.
روند مدرنیزه شدن مضمون اکثر کتابهای فوکو است.
پیدایش کلنیک دومین اثر مهم اوست که در آن نیز در همین مضمون بحث می کند.
سیستم کنترل سلامتی یک ملت از طریق بیمارستانهای آموزشی موضوع بحث وی در این کتاب است.
او در کتابهای نظم اشیاء و باستان شناسی دانش به موضوع ساختار گفتمان های علمی می پردازد.
او در نظم اشیاء می گوید که در بعضی اشکال دانش مانند زیست شناسی , روان پژشکی , پزشکی و ... , ضرباهنگ دگرگونی پیرو مراحل خطی توسعه نیست.
در گفتمان , قوانین کاملا جدیدی وجود دارد که نه تمیز سره از ناسره , بلکه جدایی علم از غیر علم را ممکن می سازد.
ادامه دارد...
میشل فوکو و اندیشه دیرینه شناسی
از همین نقطه شروع میکنم که فوکو در ته هر چیزی دنبال نقطه تاریخی ای میگردد و اتفاقا تاریخ برای فوکو تاریخ گذشته های صرف نیست بلکه فوکو به هر پدیده ای در تاریخ حاضر آن نگاه میکند.
شاید همین نقطه آغاز تفکر او در مورد رویکرد باستان شناسانه اش باشد.
مفاهیم دیرینه شناسی و تبار شناسی فوکو مفاهیمی اصلی هستند که در اکثر مواقع در نوشته های او با هم مشاهده می شوند.
ابهامات زیادی در مفاهیم به کار برده فوکو هست که مطمئنن به دلیلی سخت فهمی موضوهات مورد نظر وی و در ضمن اصرار وی به این دیر فهمی بوجود آمده اند که مفاهیم بالا هم در همین گروه هستند. اصولا فوکو بدعت گذار مفاهیم جدیدی در متون فلسفی است.
او در زمینه های مختلفی چون جامعه شناسی , سیاست , روان شناسی , فلسفه , روان درمانی , پزشکی و ... گفته و نوشته است. و در همه این زمینه ها او نقطه مشترکی دارد و آن باستان شناسی یا دیرینه شناسی آن دانش می باشد.
او از دیرینه شناسی برای تسمیه حوزه ای که به طور متعارف تاریخ تفکر یا دانش خوانده شده است استفاده میکند. و همچنان که در کتاب مراقبت و تنبیه اشاره میکند تاریخ نویسی زمان حاضر یا تاریخ حال هدف و مسئله وی در سراسر زندگی فکری اش است.
او از این طریق پدیده های بدیهی و مانوس را نامانوس میکند و اشاره میکند که ما باید به همه پدیده هایی که تا کنون برای ما بدیهی تلقی می شده اند جور دیگر نگاه کنیم و سپس آنها را از رویکرد خاص خویش یعنی باستان شناسی اش بررسی می کند.
مفاهیمی که وی آنها را در حوزه باستان شناسی اش بررسی میکند دانش , روان درمانی , مفهوم وسیع کلینیک , دستگاه زندان , و مهمترین آنها به قول خودش سکشو آلیته میباشد.
او در تاریخ نویسی اش به سمت ایجاد انقطاع در عادات عملی و ذهنی مالوف و ایجاد تزلزل در اعتقادات بدیهی و سنت های مستقر علمی و فکری عصر می رود و در این کار بسیار هنرمندانه عمل می کند.
او می خواهد با این کار نشان دهد که ما چگونه پیشرفت کردیم. برای مثال در باستان شناسی دانش این مسئله را مطرح می کند که این علم نیست که بر صحت نظریه ترقی شهادت می دهد بلکه این تاریخ علم است که این مسئله را بیان می کند.
و از همین موضوع پیوندی با تفکرات ما بعد مدرن یا پست مدرن خویش بر قرار میکند و شروع به نقد مدرن می کند.
دانش برای وی رابطه تنگاتنگی با قدرت دارد و در همه این حوزه ها او دنبال ساختارهای قدرت می گردد.
در ادامه مطلب میتونید یک بیوگرافی کامل و شرحی از افکار فوکو به زبان انگلیسی ببینید و در ضمن چند تا آدرس که می تونید راجع به فوکو و علوم اجتماعی و فلسفه در آنها سرچ و جستجو کنید ...
خوش باشید...
ادامه مطلب
پیر بوردیو Pierre Bourdieu
( 1930-2002 ) یکی از مهمترین جامعه شناسان و انسان شناسان معاصر است. وی پژوهش های خود را در میان کابیل های الجزایر انجام داد و آثار زیادی درباره این کشور و فرانسه به انتشار رسانید.
اهمیت تفکر او را می توان در کتاب های طرحی از یک نظریه عمل و منطق عمل مشاهده کرد. در این کتابها بوردیو از دیدگاه عمل و استراتژی دست به انتقاد از ساختارگرایی می زند و مفهوم منش را وارد ادبیات علوم اجتماعی میکند.
آثار او درباره فرانسه بیشتر جنبه جامعه شناسی دارند . در ضمن او مطالعه ای خاص درباره رابطه طبقه اجتماعی و مصرف به نام تمایز دارد.
پیر بوردیو تنها متفکر فرانسوی است که بعد از دورکیم , موس , و لوی اشتراوس توانسته است در حوزه زبان انگلیسی به یک منبع اساسی و یک مرجع اصلی تبدیل شود.
نطریه اجتماعی پیر بوردیو با تاثر از مارکس , دورکیم , لوی اشتراوس , لویی آلتوسر , فوئر باخ , و گروهی از فلاسفه معاصر بویژه لودویگ وینگنشتاین شکل گرفته است.
عمل , ریختار , میدان
پس از این مقدمه به سراغ تفکرات نظری وی در مورد عمل , ریختار , و میدان میرویم.
می دانیم که جامعه شناسی بوردیو ازانتخاب اجباری و تشریفاتی در میان سوبژکتیویسم و ابژکتیویسم فراتر می رود.
او میان آدمی که درگیر زندگی جبری است و آدمی که آگاهانه عمل میکند تمایز گذارده و جبر گرایی را رد میکند.
این موضوع یک رشته تقابل های همسان را در ذهن متبادر می شود مثل فرد در برابر جامعه , کنش در برابر ساختار , آزادی در برابر ضرورت و ...
وی نطریه کلان به مفهموم نظریه برای نظریه را رد می کند.
برنامه فکری او برنامه ای منسجم و انباشتی است و از پیچیدگی های فلسفی فراوانی برخوردار است که فهم آنرا تا میزانی دشوار می سازد.
جنکینز در کتاب خود " پیر بوردیو " ضمن نقدی دقیق و منسجم و البته منصفانه سعی در تبیین تفکر وی و نقد وی داشته که موفق بوده است.
بوردیو به دنیای اجتماعی مشهود و محسوس و مرئی عمل , توجه خاصی نشان می دهد.
همین موضوع دستمایه اصلی جامعه شناسی تجربی و انسان شناسی اجتماعی او بوده است.
او به ساختن الگویی آماری از واقعیت , به عنوان داده ای اساسی , مسئله دار بودن آنچه در سر ها می گذرد و تحلیل همزمانی و ... تاکید می کند.
عمل
کل زندگی اجتماعی ضرورتا عملی است. عمل در مکان و در زمان جای می گیرد. عمل چیزی است که می توان آنرا به ضورت سه بعدی و ضرورتا لحظه به لحظه مشاهده کرد. زمان هم قید و هم محدودیت و هم منبعی برای کنش متقابل اجتماعی است.
زمان به صورت اجتماعی معنا می شود.
عمل به صورت کاملا آگاهانه سازماندهی نمی شود. اما عمل ها به صورت پشت سر هم رخ می دهند. چیزی که من برداشت می کنم این است که پیر بوردیو معتقد است که عمل نه کاملا آگاهانه و نه کاملا غیر آگاهانه است . بلکه موقعیتی بینابین دارد.
او می گوید : مشابهت و انطباق ساختارهای عینی و ساختارهای درونی شده که باعث خطای درک مستقیم و بلافصل می شود , ویژگی تجربه عملی جهان مانوس است , که درعین حال هر گونه کاوش و تجسسی درباره شرایط ممکن شدن خویش را از این تجربه حذف می کند.
و با این همه او معتقد است که هیچ قاعده و دستور العمل ثابتی برای همه وضعیتها نداریم .
ریختار
ریختار یعنی وضعیت , حالت , یا ریخت ظاهری معمول و عادت شده , خصوصا در ارتباط با بدن.
ریختار در مغز کنشگران وجود دارد. و در اعمال کنشگران و تعاملی که با یکدیگر و محیط خود دارند .
قواعد ریختار ناشی از نبود تفکر در عادت و عادت کردن است , نه از قواعد و اصولی که آگاهانه آموخته می شوند.
بوریو بارها به خصوصیت نا آگاه منطق عملی و وجود خلق و خوها در ورای آگاهی اشاره می کند.
او میگوید هر کنشگری خواسته و نا خواسته تولید کننده و بازتولید کننده معتای عینی است.
افراد دست به انتخاب میزنند ولی آنها اصول این اتخابها را انتخاب نمی کنند.
میدان
یک میدان عرصه ای اجتماعی است که مبارزه ها یا تکاپو ها بر سر منابع و منافع معین و دسترسی به آنها در آن صورت می پذیرد.پیر بوردیو میدان را شبکه یا منظومه ای از روابط عینی میان موقعیت ها یی تعریف میکند که به خاطر وجودشان و به خاطر تعین هایی که از طریق وضعیت کنونی و بالقوه خویش به عاملان و نهادها و دارندگان خویش تحمیل می کنند , به صورت عینی قابل تعریف هستند.
بنابر این میدان نظام ساخت یافته موقعیت هایی است که توسط افراد یا نهاد ها اشغال می شود.
مرز میان میدان ها نامشخص و در حال تغییر است.
و تنها با پژوهش تجربی می توان آنها را مشخص کرد.
بوردیو معتقد به پژوهش های تجربی است و این موضوع در سراسر آثار وی مشهود است.
او معتقد است هر میدانی زمینه واسط حیاتی و مهمی است که در آن عموامل بیرونی بر نهادها و عمل افراد تاثیر می گذارند.
میدانها ورودی های مختلفی دارند. آنها از نظر شیوه سازماندهی یا ساخت یابی و شیوه کارکرد یا عملکردشان همسانی و شباهت های زیادی با هم دارند.
او مثال هایی در این باره دارد. طبقه های اجتماعی از دیدگاه عینی گرایانه مقوله هایی از مردم هستند که موقعیت هایی را در یک میدان اشغال می کنند.
طبقه ها به نظر بوردیو وابسته به برخی مسایل هستند. آنها برای بوردیو با استفاده از داده های آماری انبوه در باره افرادی که بر اساس هویت شغلی رسمی شان طبقه بندی می شوند شکل می گیرند.
فهرست منابع پیشنهادی دکتر مهر آیین در مورد مطالعات فرهنگی
کنار هر منبع مهمتر علامت * گذاشته شده و در کنار منابع معرفی شده ای که اساتید دیگر هم تاکید کرده اند علامت ** هست.
فهرست منابع پیشنهادی مطالعات فرهنگی :
1.هرمنوتیک مدرن-گرداوری و ترجمه بابک احمدی / مهران مهاجر / محمد نبوی
2. محمد ضمیران . هنر و زیبایی
3.پل پیتون. دلوز واحد سیاسی. ت محمود رافع
4.بری اسمارت . شرایط مدرن . مناقشه های پست مدرن- ت حسن چاوشیان
5.سارا میلز . گفتمان . ت فتاح محمدی *
6.نورمن فر کلاف . تحلیل انتقادی گفتمان . ت گروهی از مترجمان*
7.یوهانس ویلم برتننر . نظریه ادبی . ت فرزان سجودی *
8.دایان مک دانل . مقدمه ای بر نظریه های گفتمان . ت حسینعلی نوذری *
9.میخاییل باختین . منطق گفتگویی . ت داریوش کریمی *
10.تئون.ای.ون دایک . مطالعاتی در تحلیل گفتمان . ت گروه مترجمان *
11.توماس مچر. جامعه مدنی و آگاهی پسامدرنیستی . ت فرهاد بامداد
12.رولان بارت . رولان بارت . ت پیام یزدانجو
13.جمشید ایرانیان . واقعیت و جهان داستان **
14.محمد جواد غلامرضا کاشی . جادوی گفتار *
15.ژان فرانسوا لیوتار . پدیده شناسی . ت عبدالکریم رشیدیان
16.برایان فی . نظریه اجتماعی و عمل سیاسی . ت محمد زارع
17.اورام استرول . فلسفه تحلیلی در قرن بیستم . ت فریدون فاطمی
18.برایان فی . فلسفه امروزین علوم اجتماعی . ت خشایار دیهیمی
19.ژان دوویتبو . جامعه شناسی هنر . ت مهدی سحابی
20.پیتر وولن . نشانه ها و معنا در سینم. ت عبدالله تربیت / بهمن طاهری
21.رولان بارت. لذت متن . ت پیام یزدانجو
22.رولان بارت. امپراطوری نشانه ها . ت دکتر ناصر فکوهی
23.رولان بارت. بارت و سینما. ت مازیار اسلامی
24.مایکل پین .بارت , فوکو , آلتوسر . ت پیام یزدانجو*
25.راجر فاولر/ رومن یاکوبسن... . زبانشناسی و نقد ادبی . ت مریم خوزان/حسین پاینده
26.فردینان دو سوسور . دوره زبانشناسی عمومی. ت کورش صفوی
27.سرگشتگی نشانه ها .گزینش و ت مانی حقیقی **
28.رولان بارت. نقد و حقیقت . ت شیرین دخت دقیقیان
29.رولان بارت . اسطوره امروز . ت شیرین دخت دقیقیان *
30.پال کابلی/لینرا یانتس. نشانه شناسی . ت محمد نبوی *
31.پی یر گیرو. نشانه شناسی . ت محمد نبوی *
32.بابک احمدی . ساختار و هرمنو تیک . *
33.محمد ضمیران. ژاک دریدا و متافیزیک حضور
34.آلن شپرد . مبانی فلسفه هنر . ت علی رامین
35. رمان در مدرنیسم و پسا مدرنیسم . گزینش و ت دکتر حسین پاینده
36.کیت گرین/ جیل لبیهان . درسنامه نظریه و نقد ادبی . ت حسین پاینده*
37.جان بروکشایر تامپسون . ایدئولوژی و فرهنگ مدرن . ت مسعود اوحدی*
38.جان بروکشایر تامپسون.رسانه ها و مدرنیته . نظریه اجتماعی رسانه ها . ت مسعود اوحدی*
39.روزاموند بیلینگتون و ... . فرهنگ و جامعه . ت فریبا عزبدفتری *
40.سایمن دیورینگ . مطالعات فرهنگی . ت حمیرا مشیر زاده **
41.آنتونی گیدنز . مسایل محوری در نظریه اجتماعی. ت دکتر محمد رضایی **
42.اعظم راودراد. نظریه های جامعه شناسی هنر و ادبیات
43.جاناتان.اچ.ترنر. نظریه های پست مدرنیسم. ت صمد عابدینی
44.شماره های متعدد فصلنامه فلسفی ارغنون **
45.دومینیک استرنیاتی.مقدمه ای بر نظریه های فرهنگ عامه . ت ثریا پاک نظر*
46.منوچهر آشتیانی . جامعه شناسی شناخت ( مقدمات و کلیات)
47.پل ریکور. زمان و حکایت (2جلد). ت مهشید نو نهالی
48.سی.دبلیو.واتسون . کثرت گرایی فرهنگی . ت حسن پویان
49.جورج لوکاچ . تاریخ و آگاهی طبقاتی . ت محمد جعفر پوینده **
50.مایکل پین . فرهنگ اندیشه انتقادی . ت پیام یزدانجو
51.ریچارد آلن/ملکم تروی . وینگنشتاین , نظریه انتقادی . ت پیام یزدانجو
52.بابک احمدی . از نشانه های تصویری تا متن
53.مایکل.جی تولان. درآمدی نقادانه-زبانشناختی بر روایت . ت ابوالفضل حری*
54.فردریک جیمسون. منطق فرهنگی سرمایه داری متاخر. ت گروه مترجمان
55.آنه ماری دینه سن . درآمدی بر نشانه شناسی . ت مظفر قهرمان*
56.محمد ضمیران.درآمدی بر نشانه شناسی هنر *
57.جاناتان کالر. نظریه ادبی . ت فرزان طاهری *
58.ت.السیسورا.پوپ. مروری بر مطالعات نشانه شناختی سینما. ت فرهاد ..؟
59.آزیتا افراشی. اندیشه هایی در معنی شناسی
60.پل ریکور.زندگی در دنیای متن. ت بابک احمدی
61.رولان بارت. اتاق روشن , تاملاتی در باب عکاسی , ت فرشید آذرنگ
62.رولان بارت. سخن عاشق . ت پیام یزدانجو
63.آرتور آسا برگر . روشهای تحلیل رسانه ها . ت پرویز اجلالی * * *
64.گراهام آلن. بینامتنیت . ت پیام یزدانجو *
65.بیل نیکولز. ساخت گرایی , نشانه شناسی , سینما . ت علاء الدین طباطبایی
66.گروه نویسندگان.ساخت گرایی,پسا ساخت گرایی ومطالعات ادبی .ت گروه مترجمان(فرزان سجودی)*
67.تری ایگلتون . نظریه ادبی . ت عباس مخبر **
68.مایکل پین . لکان, دریدا, کریستوا . ت پیام یزدانجو
69.مادن ساراپ. راهنمایی مقدماتی بر پساساختارگرایی و پسامدرنیسم . ت محمدرضا تاجیک
70.کریستوفر نوریس. شالوده شکنی . ت پیام یزدانجو
71.رابرت اسکولز. درآمدی بر ساخت گرایی در ادبیات . ت فرزانه طاهری*
72.به سوی پسا مدرن . تدوین و ت پیام یزدانجو
73.جهانگیر معینی علمداری. موانع نشانه شناختی گفتگوی تمدنها
74.تری لیگلتون . در آمدی بر ایدئولوژی . ت اکبر معصوم بیگی *
75.الکس کالنیکوس . مارکسیسم و فلسفه . ت اکبر معصوم بیگی
76.تری ایگلتون . مارکسیسم و نقد ادبی . ت اکبر معصوم بیگی *
77.ماکس رافائل . سه پژوهش در جامعه شناسی هنر . ت اکبر معصوم بیگی
78.مایکل مولکی. علم و جامع شناسی معرفت . ت حسین کچوئیان
79.پی یر انسار . ایدئولوژی ها , کشمکش ها و قدرت . ت دکتر مجید شریف*
80.سید علی اصغر سلطانی . قدرت , گفتمان و زبان
81.یورگن هابرماس . دگرگونی ساختاری حوزه عمومی . ت جمال محمدی
82.جوئل وانسیهایمر . هرمنوتیک فلسفی و نظریه ادبی . ت مسعود علیا
83.احمد واعظی . در آمدی بر هرمنوتیک
84.دیوید کوزتزهوی. حلقه انتقادی . ت مراد فرهاد پور
85.فوکو در بوته نقد . ت پیام یزدانجو *
86.ریچارد هارلند .درآمدی بر نظریه ادبی. از افلاطون تا بارت .ت علی معصوم بیگی/ شاپور جورکش*
87.ادبیات پسامدرن. گزینش و ت پیام یزدانجو
88.بابک احمدی . خاطرات ظلمت
89.بابک احمدی . هایدگر و تاریخ هستی
90.بابک احمدی . هایدگر و پرسش بنیادین
91.دیوید سیلورمن. روش تحقیق کیفی در جامعه شناسی . ت محسن ثلاثی
92.منوچهر آشتیانی. ماکس وبر و جامعه شناسی ماکس شنلر
93.منوچهر آشتیانی.ماکس وبر و جامعه شناسی شناخت
94.خورخه لارین.مفهوم ایدئولوژی . ت فریبرز مجیدی*
95.احمد خالقی . قدرت , زبان , زندگی روزمره
96.منصور انصاری . دموکراسی گفتگویی ( باختین و هابرماس )
97.گلن وارد . پست مدرنیسم , ت علی مرشدی زاد
98.بابک احمدی . حقیقت و زیبایی
99.یواخیم واخ . جامعه شناسی دین , ترجمه جمشید آزادگان
100.جان تاملسنیون . جهانی شدن و فرهنگ . ت محسن حکیمی
با تشکر از دکتر مهر آیین برای لطفشان ...
